U bevindt zich op: Home › Onderwerpen › Begroting
Brede heroverwegingen
In dit dossier vindt u informatie over de brede heroverwegingen,
die het kabinet in de Miljoenennota 2010 heeft aangekondigd: over
de aanleiding, het doel, de organisatie, de opdracht aan de
werkgroepen, de beleidsthema’s die geanalyseerd worden en per thema
de samenstelling van de werkgroep.
De crisis heeft Nederland veranderd
De crisis heeft Nederland op een fundamentele manier veranderd. De overheidsfinanciën zijn uit het lood geslagen en de werkloosheid zal in 2010 stijgen tot niveaus die vergelijkbaar zijn met die van de jaren 80. De ervaring met eerdere financiële crises in de wereld leert dat het met schatkist en arbeidsmarkt niet vanzelf weer goed komt. Nederland staat voor ongekende uitdagingen.
De meest urgente uitdaging
De meest urgente uitdaging was en is het beperken van de schade
van de crisis. De overheid heeft banken, burgers en bedrijven
ondersteund bij het opvangen van de zwaarste klappen. Door de extra
investeringen, de extra werkloosheidsuitkeringen, het niet
bezuinigen ondanks teruglopende belastinginkomsten, is het
begrotingstekort en daarmee de overheidsschuld opgelopen.
Dubbele uitdaging voor de toekomst
Het zal forse inspanningen vergen om het begrotingstekort terug
te dringen en herstel van gezonde overheidsfinanciën te garanderen.
Deze inspanning komt bovenop de al lopende fundamentele opgaven:
een wereldwijd tekort aan energie en grondstoffen, de voortgaande
aantasting van milieu en klimaat, de doorgaande transitie naar een
kenniseconomie en de opkomst van nieuwe economische grootmachten.
Het kabinet moet dus én de schade die de crisis in korte tijd
heeft aangericht beperken én haar lange termijn ambities voor de
toekomst realiseren: een sterker, slimmer, schoner, solide en
solidair Nederland. Met ambities als een duurzaam energie- en
klimaatbeleid, versterking van kennis, innovatie en
ondernemerschap, maar bijvoorbeeld ook veilige buurten en goede en
betaalbare zorg.
De ambities van het kabinet, zoals verwoord in het coalitieakkoord,
staan recht overeind, maar de omstandigheden waaronder deze
gerealiseerd moeten worden, zijn sterk veranderd.
Fundamentele keuzes zijn onvermijdelijk
De situatie rond de sterk verslechterde overheidsfinanciën
dwingt ons om duidelijke keuzes te maken. Een eerste begin met het
herstel van de overheidsfinanciën is al gemaakt in het aanvullend
beleidsakkoord van maart 2009. Op het dieptepunt van de crisis zijn
toen al maatregelen genomen met het oog op het herstel van de
overheidsfinanciën op langere termijn. Maar dat is niet genoeg.
Analyses van verschillende scenario’s (economische groei van 1 procent, 2 procent, 3 procent) wijzen erop dat ook wanneer de economie zich voorspoedig herstelt, de overheidsfinancien structureel ongezond blijven.
Zelfs als de economie weer met hetzelfde tempo gaat groeien als voorheen (2 procent)...
...dan blijft de overheid een tekort houden.
Zelfs bij een hogere economische groei (3 procent) blijven grote
tekorten bestaan.
En bij een beperkte groei (1 procent) wordt het tekort jaarlijks
alleen maar groter.
Een stuctureel begrotingstekort is schadelijk voor de
samenleving, omdat de jaarlijkse renteuitgaven een steeds groter
beslag op de overheidsfinancien leggen en er dus minder ruimte is
voor uitgaven voor andere, maatschappelijk nuttige, uitgaven op de
begroting. Daarom is het belangrijk te voorkomen dat het
begrotingstekort structureel hoog blijft. Dat betekent fundamentele
keuzes ten aanzien van omvang en niveau van collectieve
voorzieningen. Dat kan iedereen raken.
Operatie brede heroverwegingen
Om deze keuzes zorgvuldig voor te bereiden en te kunnen komen
tot goede onderbouwde besluiten heeft het kabinet besloten tot
brede heroverwegingen. Dit is de reden dat het kabinet werkgroepen
heeft ingesteld die als opdracht hebben: het analyseren van diverse
beleidthema's en het ontwikkelen van concrete
beleidsalternatieven voor de toekomst. De brede heroverwegingen
moeten leiden tot een ruim aanbod van besparingsmogelijkheden,
waaruit de politiek kan kiezen.
In verband met de verkiezingen op 9 juni heeft het demissionaire kabinet de werkgroepen verzocht om de rapporten versneld op te leveren. Dit om politieke partijen inzicht te geven in de mogelijke besparingsopties. Het kabinet beoogt de rapporten op 1 april voor de Tweede Kamer beschikbaar te hebben.
Nieuw in dit dossier
-
Planning publicatie heroverwegingsrapporten en advies Studiegroep Begrotingsruimte
Kamerbrief | 05-03-2010 | Brede heroverwegingen
Informatie over de geplande datum voor de publicatie van de Heroverwegingsrapporten, het rapport van de Studiecommissie Belastingstelsel, het advies van de Studiegroep Begrotingsruimte en de actualisering van het rapport van de Werkgroep Gerritse.